พรเพ็ญ สุจิตรวัฒนะสุข

ในอดีตลีลาศถูกจัดเป็นกิจกรรมเพื่อความบันเทิงของคนในสังคมชั้นสูง ตามตำราในหนังสือลีลาศของพิชิต ภูติจันทร์ ได้เขียนไว้ว่า แต่เดิมเรียกว่า เต้นรำ  ซึ่ง ม.จ.วรรณไวทยากรวรวรรณ ท่านบอกว่า คำว่า “เต้นรำ” เมื่อผวนแล้วฟังดูไม่ไพเราะเสนาะหูเท่าไรนัก จึงเปลี่ยนใช้เป็น “ลีลาศ” และใช้กันจนกระทั่งบัดนี้

ลีลาศกีฬาราคาประหยัด
ลีลาศ เป็นกีฬาที่ลงทุนน้อย และไม่ต้องเปลี่ยนเสื้อผ้าให้ยุ่งยากเหมือนกับกีฬาชนิดอื่น ถือเป็นกีฬาประเภทประหยัดทรัพย์ก็ว่าได้ ไม่ต้องใช้อุปกรณ์เสริมใดๆ ให้สิ้นเปลืองเงินทอง เพียงแต่คุณผู้หญิงควรสวมกระโปรงพลิ้วมีจีบเพื่อเวลาเต้นจะช่วยให้ดูอ่อนช้อย สวยงาม กับรองเท้าคัชชูหรือรองเท้ารัดข้อ เพียงเท่านี้ก็สามารถลงฟลอร์ได้อย่างมั่นใจแล้วล่ะค่ะ เพราะเหมาะกับสาวออฟฟิศที่ไม่ค่อยมีเวลาแต่อยากจะออกกำลังกายดูแลสุขภาพ ถือเป็นกีฬาที่เรียกเหงื่อ แต่ไม่ปรากฏกลิ่นเหงื่อเท่ากับกีฬาชนิดอื่น ๆ

เรื่องของเครื่องแต่งกายจริงๆ แล้วสำหรับคนที่มุ่งมั่นลีลาศอย่างเป็นกิจจะลักษณะเช่นนักกีฬาลีลาศ เขาจะมีชุดที่มีข้อกำหนดอยู่เหมือนกัน เช่นเดียวกับรองเท้าสตรีที่สวมใส่ นักกีฬาลีลาศจะให้ความสำคัญมากว่าการเต้นลีลาศจะประสบผลสำเร็จหรือล้มเหลวรองเท้านั้นมีส่วนไม่น้อย ลักษณะรองเท้าที่เหมาะสมควรจะมีด้านหน้าที่บาง ปรายเรียวงอไปกับพื้น มีส้นแหลมอย่างน้อย 2 นิ้ว ถ้าสูงกว่านี้หรือเตี้ยเกินไปจะทำให้เต้นได้ไม่คล่อง  สำหรับคนทั่วไปแล้วขอแนะนำว่าไม่ควรเลือกใส่รองเท้าแฟชั่นประเภทปลายส้นเหลี่ยม เพราะอาจจะไม่เหมาะกับบางจังหวะท่าเต้น

ดังนั้นการเต้นลีลาศจึงมีสองลักษณะคือ เพื่อสังสรรค์สนุกสนานในงานสังคม (Social Dance) และเป็นกีฬาเต็มรูปแบบ (Sport Dance) ที่ต้องฝึกซ้อมเข้มข้นเพื่อการแข่งขันโดยเฉพาะ ในการแข่งขันกีฬาโอลิมปิกก็บรรจุกีฬาลีลาศเข้าไว้ด้วยเช่นกัน

พื้นฐานลีลาศเพื่อมวลหมู่มิตร
Social Dance หรือลีลาศเพื่อกิจกรรมสังคม จัดเป็นศาสตร์แห่งการสร้างสุนทรียภาพของชีวิตได้อย่างดี ดังนั้นการที่ใครบางคนได้ลิ้มลองจะรู้ว่าลีลาศนั้นจะคล้ายๆ สิ่งเสพติด เพราะยิ่งเต้นก็ยิ่งสนุก แถมยังได้เพื่อนใหม่ สังคมใหม่ ช่วยคลายความเหงายามว่าง และยังช่วยให้คุณเป็นคนที่กล้าแสดงออก โดยที่คุณไม่รู้ตัวด้วย ดังนั้นจึงไม่ใช่เรื่องแปลกประหลาดเลยที่โรงเรียนสอนลีลาศนับวันจะเปิดกันมากขึ้น ค่าเรียนต่อคอร์สก็มีหลายแบบให้เลือก ทั้งที่คิดค่าเรียนเป็นคอร์ส  คิดเป็นชั่วโมง จะเรียนเป็นคู่ หรือจะเรียนเป็นกลุ่มก็มีให้เลือกเช่นกัน แล้วแต่สถานฝึกสอน

หรือหากอยากจะลองดูแบบไม่ต้องลงทุน  ทางกรุงเทพมหานครได้เปิดสอนจังหวะพื้นฐานของการเต้นลีลาศให้กับบุคคลที่สนใจโดยไม่เสียค่าใช้จ่ายใดๆ ลองแวะลองกันได้ตามสวนสาธารณะต่างๆ เช่น สวนลุมพินี สนามกีฬาไทย-ญี่ปุ่น เพียงแต่ผู้เรียนต้องปฏิบัติตามข้อบังคับในเรื่องของการแต่งกายโดยเฉพาะผู้หญิง เขาห้ามใส่กางเกงขาสั้น เสื้อสายเดี่ยว เกาะอก เท่านั้นเอง

ประเภทของจังหวะลีลาศ ได้แก่

Standard ประกอบด้วย 5 จังหวะ

• วอลซ์ (WALTZ) นอกจากการนับจังหวะจะใช้คำว่า “พั่ม- แท็ก-แท็ก” แทน หนึ่ง-สอง-สามแล้ว จุดเด่นอีกข้อคือ มีการสวิงท่วงท่าแกว่งไกวคล้ายนาฬิกาลูกตุ้ม นุ่มนวล ไปตามจังหวะของดนตรีที่ออกแนวโรแมนติกชวนฝัน
  
• แทงโก้ (TANGO) เป็นจังหวะเน้นการเคลื่อนไหวของศีรษะและไหล่ มีการสับเปลี่ยนอย่างทันทีทันใด จากการเคลื่อนไหวสู่ความสงบนิ่ง ให้ความรู้สึกมั่นคง น่าเกรมขาม
  
• เวียนนิสวอลซ์ (VIENNESE WALTZ) (เฉพาะแข่งขัน) จะเป็นในลักษณะเคลื่อนที่ไปข้างหน้า (Rotating Dance) เหมือนกับการโคจรที่หมุนโดยรอบอย่างอิสระ
  
• สโลว์ ฟอกซ์ทรอท ( SLOW FOXTROT) ที่ถือกันว่า เป็นหัวใจหลักของการเต้นรำแบบบอลรูม หากคุณมีความแม่นยำและเต้นจังหวะนี้ได้ดี ก็เท่ากับว่าคุณเต้นจังหวะอื่นได้ดีไม่แพ้กัน จังหวะการเคลื่อนไหวมีทั้งช้าและเร็วผสมกันที่เป็นไปอย่างต่อเนื่อง มีการดัน (Pushing) และการดึง (Pulling) ของการก้าวเท้าของกันและกันอย่างแยบยล
  
• ควิ๊กสเต็ป (QUICKSTEP) ที่เรียกกันชื่อเต็มว่า ควิ๊กไทม์ ฟอกซ์ทรอท ชาร์สทั่น  ( Quicktime Foxtrot and Charleston) เป็นจังหวะที่บรรดาเท้าไฟทั้งหลายยกย่องว่าสนุกแบบไร้ขีดจำกัดในเรื่องของความเร็ว และความเคลื่อนไหว เน้นที่ความกระฉับกระเฉง ตื่นตัว

Latin America ประกอบด้วย 5 จังหวะ

• แซมบ้า (SAMBA) ในอดีตจะยึดหลักของ “บราซิลเลี่ยนแซมบ้า” ที่เน้นเต้นไปทางแนวพาเหรด ที่กระตุ้นให้เกิดความรู้สึกลุ่มหลง คลั่งไคล้ แต่ในปัจจุบันการเต้นผิดเพี้ยนไปแต่ก็ยังคงความเป็นเอกลักษณ์ของความเป็นแซมบ้านั่นคือ ความมีชีวิตชีวา เน้นการใช้และผ่อนคลายน้ำหนัก เพื่อให้เกิดความสมดุลในการใช้ร่างกายให้เข้ากับจังหวะ
  
• ช่า ช่า ช่า (CHA CHA CHA) เป็นจังหวะที่กระจุ๋มกระจิ๋ม เป็นจังหวะแรกของการเริ่มเรียน เหตุผลเพราะคนทั่วไปรู้จักและคุ้นเคยกับจังหวะสามช่า เป็นจังหวะที่สนุกสนาน เต้นได้ง่ายและเป็นเร็ว เกิดความรู้สึกดีและคุ้นเคยกับลีลาศได้เร็วกว่าจังหวะอื่น เหมือนเป็นใบเบิกทางที่บอกให้รู้ว่าลีลาศกำลังได้เริ่มขึ้นแล้ว
  
• รุมบ้า (RUMBA) เน้นการเคลื่อนไหวอยู่กับที่ ทั้งผู้หญิงและผู้ชายแสดงออกโดยใช้การส่ายสะโพกเป็นสื่อว่าตนนั้นคิดอย่างไรกับอีกฝ่าย การเต้นจังหวะนี้จะมีการเปลี่ยนถ่ายน้ำหนักจากเท้าหนึ่งไปสู่อีกเท้าหนึ่งร่วมกับการบิดเอี้ยวของลำตัว เพื่อให้บรรลุถึงความเป็นรุมบ้าอย่างแท้จริง
  
• พาโซโดเบล์ (PASO DOBLE) เป็นจังหวะเต้นรำที่ชาวสเปนภูมิใจนำเสนอ คือ การเดินมาร์ช (Marching) ที่มั่นคงและตรงทิศทาง แต่มีรูปแบบการเต้นแบบฟลามิโก้ (Flamenco) ที่เน้นลำตัวและท่วงท่าต่างๆ โดยใช้ลีลาของแขน ข้อศอก ข้อมือ รวมถึงนิ้วมือ เป็นต้น
  
• ไจว์ฟ (JIVE) เป็นการเต้นรำที่มีจังหวะจะโคน และการสวิง ที่พัฒนาขึ้นจากหลายจังหวะรวมกัน เช่น  Rock ‘N’ Roll BOGIE AFRICAN และ AMERCIAN SWING เน้นที่การดีด สะบัด เตะปลายเท้า